Waar de raad écht over debatteert in 2026. What the council really debates in 2026.

Je kent het raadswerk van binnenuit. Maar hoe verhoudt jóuw raad zich tot de 117 andere? Wij verzamelden 5.094 schriftelijke raadsvragen uit 118 gemeenten — van Schiermonnikoog tot Rotterdam — en gaven elke vraag een thema. 4.384 daarvan waren politiek van aard. Wat eruit komt is de feitelijke agenda van de Nederlandse gemeenteraad in 2026 — en een spiegel voor je eigen raad. You know council work from the inside. But how does your council compare to the other 117? We collected 5,094 written council questions from 118 municipalities and gave each one a theme. 4,384 were political in nature. What emerges is the actual agenda of the Dutch municipal council in 2026 — and a mirror for your own.

De agenda: waar het werk echt over gaat The agenda: what the work is really about

Gewogen naar het werkelijke aantal gemeenten per grootteklasse — zodat de vier grote steden het beeld niet kapen — ziet de landelijke top er zo uit. Voor een nieuw raadslid: dit is waar je tijd naartoe gaat. Tik op een balk voor wat eronder zit. Weighted to the real number of municipalities per size class — so the four big cities don't hijack the picture. If you're a new councillor: this is where your time goes. Tap a bar to see what's underneath.

Nummer één is niet asiel en niet klimaat. Het is de weg voor de deur. Number one is not asylum and not climate. It's the road out front.

Verkeer is met afstand het meest bevraagde thema. Daarna komt niet veiligheid, maar ruimtelijke ordening & bouw: een bestemmingsplan, een vergunning, dat ene veld achter de kerk. De onderwerpen van het achtuurjournaal — asiel, klimaat — staan lager dan menigeen verwacht. Lokale politiek is geen ideologie; het is de fysieke ruimte waarin mensen leven. Traffic is by far the most-questioned theme. Then comes not safety but spatial planning & construction: a zoning plan, a permit, that one field behind the church. The prime-time-news themes rank lower than most expect.

Hoe groter de gemeente, hoe abstracter het probleem The bigger the municipality, the more abstract the problem

Splits je de data naar gemeentegrootte, dan verandert de agenda compleet. Zit je in een kleine gemeente, dan herken je een andere lijst dan je collega in de grote stad. Wissel tussen dorp en stad. Split the data by municipality size and the agenda changes entirely. In a small municipality you'll recognise a different list than your peer in the big city. Switch between village and city.

In het dorp gaat het over een bouwvergunning. In de grote stad over veiligheid — overlast, drugs, ondermijning — en over wonen, een thema dat op het platteland nauwelijks bovenkomt. Twee verschillende werelden, één land. Herken je hierin waar jouw raad staat? In the village it's about a building permit. In the big city about safety and housing — a theme that barely surfaces rurally. Two different worlds, one country.

De G4: vier steden, vier agenda's The G4: four cities, four agendas

Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht — vergelijkbare schaal, en tóch bevragen ze totaal andere dingen. Kies een stad. Amsterdam, Rotterdam, The Hague and Utrecht — comparable scale, yet they question entirely different things. Pick a city.

Alleen Amsterdam en Den Haag zetten veiligheid bovenaan. Rotterdam draait om wonen — als enige G4-stad. Utrecht om verkeer en groen; daar staat veiligheid pas op drie. En Amsterdam voert een identiteitsdebat — discriminatie en mensenrechten worden er ruim vijf keer zo vaak bevraagd als gemiddeld — dat geen andere stad zo voert. Only Amsterdam and The Hague put safety on top. Rotterdam revolves around housing — the only G4 city to do so. Utrecht around traffic and greenery, with safety only third.

Elke partij heeft een stokpaardje — op één na Every party has a hobby-horse — bar one

Deel je de vragen naar fractie, dan wordt een patroon zichtbaar dat je in de raadzaal aanvoelt maar zelden zwart-op-wit ziet. Sommige partijen bevragen één thema fórs vaker dan het landelijk gemiddelde. Kies een partij en zie het profiel. Split the questions by party group and a pattern appears that you sense in the chamber but rarely see spelled out. Some parties question one theme far more than the national average. Pick a party.

De flanken zijn het scherpst: PvdD op dieren en groen, PVV en FVD op asiel, JA21 op veiligheid, de SP op bestaanszekerheid. Het brede midden is diffuser — en het CDA heeft als enige gemeten partij géén uitgesproken thema. De brede middenpartij zonder stokpaardje: op zichzelf een profiel. The flanks are sharpest: PvdD on animals and greenery, PVV and FVD on asylum, JA21 on safety, the SP on livelihood. The broad centre is more diffuse — and the CDA is the only measured party with no pronounced theme at all.

Lees de index als een richting, niet als een exact cijfer: bij kleine fracties met weinig vragen wiebelen de percentages. Alleen partijen met minstens 40 vragen zijn meegenomen. Read the index as a direction, not an exact figure: for small groups with few questions the percentages wobble. Only parties with at least 40 questions are included.

Drie dingen om mee te nemen Three things to take away